Loop der dingen

7 april 2010

Een meisje van de thuisonderwijsgroep vierde gisteren haar tiende verjaardag in Nemo, het wetenschapsmuseum in Amsterdam. Als je de twaalf stuiterende schoolklassen overleefd en uitgezwaaid hebt, is het er altijd erg leuk. Genoeg te zien, genoeg te doen, genoeg te ontdekken.

Bij mijn kinderen blijven waterproefjes het meest trekken: de waterzuiveringsinstallatie, dammen bouwen, manshoge zeepbellen maken.  En natuurlijk de kettingreactie, een voorstelling die een paar keer per dag in het museum gepresenteerd wordt, met rollende kantoorstoelen, botsende ballen en omvallende dominostenen.

Ik moest gisteren na de demonstratie in Nemo denken aan Der Lauf der Dinge, de beroemde film uit 1987. De film bestaat uit één grote kettingreactie van een halfuur. Het begint met een ronddraaiende vuilniszak die tegen een autoband stoot, waarna ontploffinkjes, wippende planken en andere objecten de ene reactie na de andere veroorzaken. De ultieme Rube Goldbergmachine. Toen ik de dvd jaren geleden uit de bibliotheek leende, heeft Philip er ademloos naar zitten kijken.

De film duurt 29 minuten en 45 seconden, met geen ander geluid dan de botsende en rollende voorwerpen – hier kun je de begintrailer bekijken.

Op youtube staat ook een versneld afgedraaide versie, snoeihard begeleid door de ouverture van Willem Tell. Op die manier lijkt het een beetje op de 28ste minuut van een uitzending van The A-Team, dat altijd terugkerende moment waarop er ingenieus wapentuig gemaakt werd uit drie ouwe kranten en een kapotte tractor.

———–

Proeven met snoep

30 maart 2010

Niets leuker dan huis-tuin-en-keukenproefjes. Slagroom schudden tot het boter wordt, cakes bakken, vulkanen maken van bakpoeder en azijn. Gisteren hebben we m&m’s beproefd.

Het was een idee van deze site voor snoepexperimentjes. De proefjes gaan niet heel diep, maar dat laagdrempelige maakt het makkelijk uitvoerbaar en wie wil er nou geen maandagmiddag doorbrengen met een zak m&m’s? Verder is een vorsende blik belangrijk om het experiment meer bestaansrecht te geven. 

We zouden a) onderzoeken uit hoeveel kleurstoffen een m&m bestaat en b) kijken welke delen van een m&m blijven drijven. Ja, daar gloort een Nobelprijs aan de horizon.

Men neme: een bord, een glaasje water, witte koffiefilters (ik had nog filters over van de snelle glas-in-loodknutsel) en een zak m&m’s.

Druppel een klein beetje water op het bord en leg de m&m erop. Je kunt gewoon een lepel of je vingers gebruiken, maar de kinderen vinden een pipet altijd wel echt. (Losse pipetjes zijn te koop of gratis af te halen bij de apotheek.)

Laat liggen totdat alle kleurstof eraf is. We kwamen erachter dat je beter twéé m&m’s in een plasje water kunt leggen, dan wordt de kleurensoep sterker. Zo’n Nobelprijs krijg je niet voor niets natuurlijk.

Neem de filter, tot een rechthoek geknipt en dubbelgevouwen. Zet de filter in het plasje water.

Het snoepwater wordt opgezogen en gescheiden in de verschillende kleurstoffen. Sommige kleuren zijn niet verrassend. Gele snoepjes bevatten gele kleurstof, blauwe snoepjes blauwe.

Een groene m&m is al leuker.

En een bruine is het leukst. Want bruin bevat de meeste kleuren.

Het tweede proefje was verrassend: wat blijft er drijven van een m&m? We wisten dat de chocola zou zinken. Zou de kleurstof misschien drijven? Of het witte suikerlaagje? Of misschien wel helemaal niks?

Leg de m&m in een glaasje water en wacht. Niet roeren!  

Zie je? Alleen het witte emmetje komt bovendrijven. Die is gemaakt van eetbare inkt.

Vervolgens komt van het ene experiment het andere. Wat gebeurt er als je een gele en een blauwe m&m in water legt? Wordt het dan groen? En krijg je van een rode en een blauwe m&m paars water?

Wat gebeurt er als je zes verschillende m&m’s in water laat liggen?

Dat laagdrempelige, wat ik zo fijn vond, blijkt overigens wel altijd te ontaarden in steeds meer gekledder. Meer bakjes water, meer m&m’s. Een handdoekje erbij.

Wat gebeurt er als je vijf m&m’s door elkaar prakt? Wat gebeurt er als je natte m&m’s naar je zusje gooit? Wat gebeurt er als je een geplette m&m in je haar smeert?

Zoals ik al zei: die Nobelprijs krijg je niet voor niets.