Prijs

15 september 2009

De laatste keer dat ik een prijs won, zat ik in de eerste klas. Een kleurwedstrijd. De prijs bestond uit een boek dat ik zelf mocht uitkiezen in de kantoorboekhandel in het dorp, samen met de hoofdmeester en prijswinnaars uit de andere klassen. Het werd Ik lees al van Wilhelmina Blokker. Ik geloof niet dat ze ooit een griffel gewonnen heeft.

Nee, dan de prijs die ik vandaag ontving. 

Jan Paul Schutten, Graaf Sandwich en andere etenswaardigheden

Weer een boek, maar deze keer gewonnen met een veel hipper medium, namelijk het weblog van De Schrijver Zelf. Ik had op mijn zelfgelezen lijstje zijn blog al eerder aangeraden, maar nu blijkt dat er dus ook nog wat te winnen valt.

Met de wedstrijd ‘Help Jan Paul de zomer door’ kon je links insturen om de schrijver tijdens de zomermaanden te ontlasten van zijn dagelijkse blogdruk, en ik was een van de vier winnaars van zijn nieuwste boek: Graaf Sandwich en andere etenswaardigheden. Vandaag lag het in de bus, gesigneerd en wel. (‘Leuk’, zei John, ‘dat hij er ook een tekening van je ingezet heeft’ – verwijzend naar het appeltje op de titelpagina met mijn naam erboven. ’t Is de kift.)

We hebben het boek natuurlijk nog niet uit, maar Philip heeft er, het onderwerp waardig, aan tafel uit voorgelezen. En geloof me, het is echt leuk. Korte hoofdstukken over alles wat met eten te maken heeft. Waarom Engelsen liever azijn op hun friet doen dan mayonaise. Hoe je zelf makkelijk frisdrank maakt. Dat Coca Cola begonnen is als medicijn tegen hoofdpijn. Op het weblog van de schrijver kun je hier alvast een hoofdstuk lezen

Toen Jan Paul Schutten zijn Gouden Griffel won voor Kinderen van Amsterdam, schreef de jury onder meer:

Omdat de auteur gepassioneerd is voor zijn onderwerp.
Omdat hij een verteller is die je verleidt met zijn verhaal.
Omdat de schrijver verliefd is op de Nederlandse taal.
Omdat de auteur zijn lezer nergens betuttelt of beduvelt.
Omdat dit boek lezers van soorten aanspreekt.
Kortom, omdat het origineel is en grappig en krachtig en rijk en omdat het heerlijk leest.

Wat mij betreft geldt dat ook van Graaf Sandwich. Hier is de Kinderboekenweek al een beetje begonnen.

Zomer

8 juli 2009

Ah, zomer. Ik vind het niet erg dat het nu weer een beetje afkoelt, maar de afgelopen weken waren toch wel heel fijn. De eindeloze dagen die zich aaneen regen. ’s Avonds na het eten nog even zwemmen in de plas of naar het strand om over de golven te springen. En dan met fris gewassen hoofden nagenieten, een permanente geur van zonnebrandcrème in de neus.

Zeelucht maakt hongerig

Zomerfruit eten. Pitaya, of dragon fruitKersen en wilde perziken, bessen in alle kleuren, frambozen en bramen, twee bakjes voor een euro. Exotische vruchten met sprookjesachtige namen als drakenfruit, prachtige kleuren en vormen, waarvan je aan de groenteman moet vragen welke delen je ervan kunt eten. Watermeloen. We eten het als ontbijt, als lunch, als toetje. Door de frullati di frutta (gepureerd fruit  met ijsklontjes, zonder melk), uitgehapt of met mes en vork. Sommigen van ons eten het ondersteboven en achterstevoren.

Meloenhappen

Het leek de laatste tijd of er meer uren in een dag zaten. Dat was natuurlijk ook zo. Maar de dagen waren ook echt voller; we deden meer terwijl het minder moeite kostte. De ochtenden waren niet zo afwijkend -in de winter volgen we ook altijd al soort een tropenrooster- maar de middagen waren meer dan anders een explosie van vriendjes, mee-eters, strand en picknicks met andere thuisonderwijzers en ziekenbezoekjes bij oma in het ziekenhuis zestig kilometer verderop.

Veel prevakantieactiviteiten ook. Afscheid van turnen, waar Philip wilde trakteren op ijsjes. Afscheid van ballet, want de balletschool stopt ermee, met gelukkig nog een prachtige dansuitvoering. De laatste zondagsschool voor de zomervakantie, waarvoor we met alle kinderen cakejes bakten voor de mensen van de hele kerk.

Le chef

Dat was nog een heel werkje. Vooral het versieren. (Philip houdt van muziek, vandaar de draadloze koptelefoon waarmee hij van keuken tot woonkamer in dolby surround voorzien bleef.)

Het resultaat mocht er wezen.

En o ja, we hebben een leuke nieuwe boekentrilogie gevonden, die van Thijs Goverde over de meesterdief. Het eerste deel, De wraak van de meesterdief, lazen we vorige maand en nu zijn we bezig in De jacht op de meesterdief. Heel anders dan de boeken van Astrid Lindgren die we laatst weer veel gepakt hebben of andere klassiekers die we tot nu toe lazen.

Thijs Goverde, De jacht op de meesterdiefDe verhalen over de meesterdief zijn sprookjesachtig en wat baldadig. Spannend zonder eng te worden, want de hoofdpersoon kan zo prachtig overdrijven dat alle hachelijke avonturen gerelativeerd worden. Boosaardige personages hebben een defect dat ze potsierlijk maakt en netelige situaties zitten zo vol woordgrapjes, dat je gewoon wéét dat het wel goedkomt in dat woud met die koppensnellers, of bij die achtervolging door arglistige ontvoerders.

Het is wel belangrijk om ze op volgorde te lezen, vind ik. Ik had zelf het tweede deel alvast diagonaal gelezen om te kijken of het iets voor ons zou zijn, maar dan mis je toch essentiële informatie. Verder begrijp ik niet waarom er voor deze illustraties gekozen is. Ze passen niet bij het verhaal en kloppen soms ook niet met de tekst. Personages worden vaak heel uitgebreid beschreven, zoals de geleerde Aegolius, huisleraar van de hoofdpersoon, maar op de tekeningen zie je dat niet terug. Dan liever helemaal geen illustraties, zou ik denken.

Het tweede deel vind ik iets leuker dan het eerste. Vooral de circusscène uit De jacht op de meesterdief is virtuoos, die konden we niet in één keer uitlezen omdat we zo moesten lachen. Het derde deel heet De hand van de meesterdief en ligt al paraat om in een moeite doorgelezen te worden.

Snelle scones

5 juli 2009

Speciaal voor M. die ik al ken vanaf mijn vierde, toen iedereen dacht dat we zusjes waren. En die het een beetje moeilijk heeft.

Men neme:

  • 375 g bloem (of zelfrijzend bakmeel, dan kun je het bakpoeder achterwege laten)
  •  15  g bakpoeder
  •  70  g suiker
  •    1  theelepel zout
  • 300 ml slagroom (niet geklopt)

Verwarm elektrische oven voor op 200 graden.

Meng alle droge ingrediënten door elkaar en voeg daarna de slagroom toe; meng voorzichtig met een vork totdat de droge bestanddelen nat zijn.

Dan iets belangrijks: kneed het deeg in de kom met de hand zo kort mogelijk; ongeveer 5 tot 10 ‘kneedjes’ voor een samenhangend geheel.

Leg het deeg als een plak van ongeveer 1 ½ cm hoog op een stuk bakpapier op de bakplaat en maak een beetje plat met je hand.

Snijd in stukken. Je kunt met een glas rondjes uitsteken, maar ik snijd het deeg gewoon in vierkantjes, bij wijze van rustieke brokken. Snijd door tot aan de bodem, maar laat de stukjes wel tegen elkaar aan liggen, dan blijven de zijkanten lekker zacht ten opzichte van de bovenkant. Na het bakken kun je ze gemakkelijk van elkaar breken. 

Kwast wat overgebleven slagroom over het deeg en bestrooi met suiker en kaneel.

Bak in ongeveer 15 minuten gaar in de voorverwarmde oven.

Even laten afkoelen en serveren.

We maken zelf clotted cream, een mengsel van 1 deel mascarpone op 1 ½ deel crème fraiche, maar je kunt er ook grasboter of geklopte slagroom op smeren. 

Verder moet er nog een fris zoetje bij. Dat kan van alles zijn: lekkere jammetjes, gesneden bolletjes gember, rood fruit.

Scone met mascarponeroom en jam

Voor als we subiet zin hebben in een lekkerigheidje bij de koffie. Het kost alles bij mekaar misschien een halfuurtje en we worden er erg blij van.

Recept gekregen van de Amerikaanse thuisonderwijsmoeder die ook allemaal mooie Engelstalige kinderboeken bij ons introduceerde.

Het was heerlijk, echt heerlijk. Met V. en haar schatjes in een vuurtorenwachtershuis aan de kust, waar we het ganse meteorologische spectrum van de afgelopen week in al haar glorie konden ervaren.

Eerst was er een warme stranddag van zwemmen in de golven, poedelen in een binnenmeertje en zandkastelen met gangen bouwen. Met een afterparty in de middagzon. Kersen eten op het gras en uitbuiken in de bolderkar.

’s Avonds zagen we het onweer komen aanrollen over de weilanden; lichtflitsen die de horizon vulden terwijl de kinderen rozig in hun bedden lagen en wij wijn dronken in de woonkamer.

En weet je wat nou zo fijn is van de kust? Het is er altijd prachtig, wat voor weer het ook is. Als het zomerstrand is verdwenen, krijg je er een Schots herfstlandschap voor terug. Dus ruilden we de badhanddoeken in voor regenjassen en wandelden de duinen in.

In plaats van schelpen vind je dan andere schatten. Onze dingenzoeker heeft er een echte neus voor. Hij kwam thuis met een schedeltje, aardewerk, een roze slakkenhuisje, botjes. Plastic roerstaafjes.

En na zo’n wandeling, ach, na zo’n wandeling. Dan drink je warme chocomel van blokjes pure chocolade die je laat smelten in volle melk. Dan blijkt dat je waxjas door zijn geur slechts de schijn van waterdichtheid heeft, want dan is er geen droge vezel meer aan je lijf en zit er niets anders op dan de open haard aan te steken en warm te worden bij het vuur.

Dan bak je tosti’s in de koekenpan omdat een oud vuurtorenwachtershuis natuurlijk geen tosti-ijzer heeft. Dat zou je niet eens willen. Dan liggen de kinderen weer net zo rozig in hun bedden en zit je ’s avonds weer wijn te drinken voor de open haard.

En er was versgemaakte pasta. Ik zal er niet te lang over uitweiden – het eindresultaat was subliem. Prachtige pappardelle, dikke stroken eierpasta met een hemelse smaak.

Om tot dit resultaat te komen, is het echter van belang de aanwijzingen van de pastamachine goed te lezen. Anders kan het zijn dat je een bolletje deeg bijvoorbeeld negentig keer door de machine haalt, in plaats van de elf keer die eigenlijk nodig waren.

Dat betekent (zuiver theoretisch uiteraard) dat je dan, in plaats van pakweg drie kwartier, zomaar eens vijf uur aan het draaien bent, in shifts van anderhalf uur met twee personen.

Maar weet je, als je op vakantie bent met mensen die je beter wilt leren kennen, als je alle tijd van de wereld hebt en nergens naar toe hoeft, dan is dat niet erg.  

Ik was ook nog jarig. Met kinderen kan een verjaardag gewoon niet niet feestelijk zijn. Dan wordt er altijd gezongen, is er altijd taart met kaarsjes en krijg je altijd wat je het allerliefst wilde hebben. Met vijf kinderen wordt dat alleen maar feestelijker. V. had voor taart gezorgd, ik werd uit bed gezongen en kreeg pioenrozen en prachtige cadeaus. Onder andere de tas die ik graag wilde hebben.

Pistolentas

Flower power, een revolver dat bloemetjes schiet. Na veel stille en allengs luider wordende hints had John de tas gekocht en Jet in het geheim betrokken. Zij had het cadeau meegesmokkeld in de bagage.

Iedere avond werden V. en ik na het eten getrakteerd op de mooiste voorstellingen, veelal bewerkingen van bestaande sprookjes. Aangezien Jet en Isabelle beiden geen concessies konden doen, was er altijd een bijzondere aanpassing voor de vrouwelijke hoofdrol. Roodkapje had haar equivalent in Rozekapje, en Hans bleek naast Grietje nog een zus Rosaline te hebben. Met aandoenlijke toewijding en majestueuze houding gebracht. We hebben tranen gehuild van het lachen en van ontroering tegelijk.

Soms is een vakantie anders dan anders, omdat je vantevoren niet weet wat je moet verwachten. Dan maak je voorzichtig vrienden door naar elkaar te kijken.

En naar elkaar te lachen.

Door samen pasta te draaien, naar voorstellingen te kijken en door veel samen te praten. Het was heerlijk.

[Postscriptum: toen Philip dit stukje gelezen had (P&J lezen graag mee; dag liefjes) zei hij: ‘Die roerstaafjes horen er niet bij. Die zaten nog in mijn jaszak van atletiek.’ Excuses voor deze uitglijer dus, de roerstaafjes horen níet bij de bodemvondst.

Ter verdediging wil ik aanvoeren dat dergelijke attributen nog niet zo lang geleden wèl als schat gekoesterd werden, tezamen met roestige spijkers en bouten, takken in alle soorten en maten, stenen, schelpen, eindjes touw, kroonkurken en tal van andere snuisterijen. Mijn zoon wordt groot. Een beetje groter in elk geval, want roestige spijkers, eindjes touw en al die overige schatten –behalve plastic roerstaafjes– zijn nog steeds geliefd. Het gaat om de nuance, hè.]

Mazzel & broche

18 oktober 2008

Hebreeuws leesplankje

We moesten naar de tandarts. Die zit niet in onze eigen woonplaats, omdat het de tandarts uit mijn studententijd is, waar ik wegens verregaande tevredenheid aan ben blijven hangen. En omdat we tijdens de halfjaarlijkse controle dan toch in de stad zijn, maken we er meteen een dagje van. Soms gaan we naar het Rijks of Van Gogh, soms naar Artis of het Tropenmuseum, en nu gingen we naar het Joods Historisch Museum.

De kinderen waren er niet eerder geweest en ik ook al jaren niet. Het nieuwe kindergedeelte, het JHM Kindermuseum, ziet er prachtig uit. Zo mooi verzorgd en zo duidelijk, warm aanbevolen. Je komt er binnen bij de familie Hollander, een joods gezin dat sjabbat viert en koosjer kookt. Hun huis bestaat uit verschillende kamers waar verleden, heden en tradities van het joodse volk worden uitgelegd. Max de matze, een ongezuurd broodje met een broek aan, leidt je rond.

Philip en Jet hebben een vrij grondige kennis van het Oude Testament en dat maakt dit soort uitstapjes altijd wel aantrekkelijk: het is gewoon leuk om dingen tegen te komen die je herkent. En nieuwe informatie kun je meteen een beetje plaatsen.

In de woonkamer maakten we kennis met de gezinsleden Hollander, in de studeerkamer werd wat uitgelegd over Hebreeuwse les en er was ook een stukje klaagmuur dat vertelde over de geschiedenis van de joden in Amsterdam. In de keuken maakten we een challetje, een gevlochten sjabbatsbroodje. De organisatie is fantastisch; er is de hele dag een mevrouw aanwezig die uitleg geeft, broodjes bakt en het werkblad schoonmaakt voor de volgende bezoekers. Het deeg staat klaar. Het enige wat je hoeft te doen is vlechten, water kwasten, maanzaadjes strooien

Maanzaadjes strooien

en een koosjerstempel op het ouwelzegel zetten.

Koosjerzegel

Na tien minuten konden we smullen.

Challe eten

In alle kamers worden filmpjes vertoond met bijzonderheden over geloof en tradities; in de keuken ging het vanzelfsprekend over de verschillen tussen koosjer en treife (niet-koosjer) eten. Philip en Jet kennen een paar van de reinheidswetten; ze weten dat alleen dieren die herkauwen én gespleten hoeven hebben, koosjer zijn. Dus is een paard volgens de regels van het Oude Testament onrein omdat het geen gespleten hoeven heeft, en een varken omdat het -ondanks de juiste hoeven- niet herkauwt. Maar er was natuurlijk heel veel wat we niet wisten: Philip kwam vol verbazing vertellen dat rode smarties ook niet koosjer zijn, omdat de rode kleurstof gemaakt is van luizen; alle andere smarties mogen wel. 

In de muziekkamer zweepte Frank Groothof de bezoekers op om mee te spelen op trommel en ramshoorn,

Op de sjofar

mee te ratelen als de naam Haman werd uitgesproken, zoals op het Poerimfeest (naar aanleiding van het boek Ester) en zachtjes mee te spelen op de lier om mooie muziek te maken. Als je niet beter wist, zou je zeggen dat David hier aan het componeren is.

Met de lier

We brachten uiteraard ook een bezoek aan het museumcafé, want we hadden allemaal lekkere trek en ik wilde niet vertrekken zonder de smaak van een gemberbolus geproefd te hebben. Na het aangenaam verpozen wipten we nog even de Grote Synagoge binnen, die inmiddels als museum is ingericht en grenst aan het museumcafé. Ik gaf Philip en Jet de camera mee en vroeg hen om foto’s maken van de voorwerpen die zij het mooist vonden in de synagoge. Ze moesten ook zien uit te vinden wat het precies voor voorwerp was – dat kon je opzoeken op kaarten in bakken langs de wanden. 

Philip koos voor deze prachtige chanoekia (kandelaar), omdat hij zo mooi glom.

Bankchanoekia

En dit was Jettes keuze. Een torarol, omdat hij zo imponerend was en mooi op ooghoogte lag.

Torarol

En zilveren wijnbekers; net als de chanoekia vanwege de schittering. 

Zilveren bekers

Volgens Jet was dit de een-na-fijnste dag van haar leven. De fijnste was uiteraard toen ze haar eerste paardrijles kreeg. Maar deze was ook erg fijn. Want, zei ze, ze had ’s morgens haar allereerste fluorbehandeling en sealing gekregen (veel groter kun je niet worden, tandartstechnisch), én het was zo heerlijk in het museum, én ze ging voor het eerst van haar leven met de metro én ze mocht straks ook nog naar zwemles. ‘Jet’, zei ik, ‘je kan soms zomaar mazzel hebben.’ Daar moest ze vreselijk om lachen.

Cato smult

29 augustus 2008

De laatste resten wittechocoladeijs

Papa heeft een ijsmachine voor zijn verjaardag gekregen. Tot groot genoegen van Cato.

Om bovenstaand effect te bereiken werd in dit geval gebruikgemaakt van wittechocoladeijs (maar het lukt ook met rabarberijs of sinaasappel-honingijs). Men neme:

250 ml melk
250 g witte chocolade
250 g mascarpone

Chocolade smelten in de melk en daarna laten afkoelen. Mascarpone er doorheen kloppen en een halfuurtje in de ijsmachine.

Succes verzekerd.

Philip klieft

Maandag hebben we boter gemaakt. Dat klinkt landelijk, met versgemolken zuivel en een karnton, maar het was met een kokertje slagroom uit de supermarkt en een schone pindakaaspot.

Ik ben al een jaar of wat geabonneerd op de proefjeslijst van Robert ‘The Beard’ Krampf, een hit in thuisonderwijzend Nederland (en in 94 ander landen, zag ik op zijn website) en redder van alle alfamoeders die hun kinderen alvast iets bèta’s willen meegeven.

Als je je aanmeldde, stuurde mijnheer Krampf je iedere week een huis-tuin-en-keukenexperiment uit het natuur- en scheikundespectrum met een duidelijke uitleg van wat er gebeurde. Na een paar jaar begon de klad erin te komen op de rondzendlijst en ontving ik bijna geen proefjes meer. Schudden, schudden, schuddenToen ik laatst bij een collega-moeder las dat de experimenten via een ander kanaal weer in volle gang waren, heb ik me opnieuw aangemeld voor de nieuwsbrief van Robert Krampf.

Het experiment van vorige week was dus ‘boter maken’. Appeltje-eitje voor de ervaren boerin, maar zelf associeerde ik het vooral met veel rommel en weinig resultaat. Krampfs uitvoering leek echter simpel en de uitleg van vetmembraantjes en melkzuur was goed te begrijpen, dus we hebben ons eraan gewaagd. Pakje slagroom een nacht buiten de koelkast laten staan en: schudden!

Na een poosje zijn alle vetmembranen kapotgeslagen en wordt het een grote klont:

De room klontert

Nog een paar ferme slagen, afgieten en tadaa:

Burro!

Turks brood erbij,

Philip snijdt

smeren,

Smeren

en smikkelen.

Mangez!

De boter was goed gelukt en lekker, maar de volgende keer wil ik de room iets langer buiten de koelkast laten staan, want het rook nog niet echt zurig. En dan nemen we biologische room van de boerderie, kijken of dat nog invloed heeft op het resultaat.

Hieronder het filmpje met instructies en verklaring van De Baard zelf.

Dit is de link naar het originele filmpje met een uitgebreide beschrijving van het experiment.